ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම මන්දගාමී වීම සඳහා විදේශ සෘජු ආයෝජන (FDI) ගලා ඒමේ බාධා ප්‍රධාන හේතුවක් වි ඇති බව එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව පවසයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව (U.S. Department of State) විසින් නිකුත් කරන ලද Investment Climate Statement for Sri Lanka 2026 නවතම වාර්තාවට අනුව ශ්‍රී ලංකාව පසුගිය 2025 වසරේ දී සියයට 5ක ආර්ථික වර්ධනයක් අත්පත් කරගැනීමට සමත්ව තිබුණ ද එම වසරේ දී ශ්‍රී ලංකාවට ලැබී ඇත්තේ ඩොලර් බිලියන 1.06ක සෘජු විදේශ ආයෝජන ප්‍රමාණයකි. එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 1ක පමණ ප්‍රමාණයක් වේ.
අදාළ වාර්තාවේ වැඩිදුරටත් මෙසේ සඳහන් වේ.
2022 වසරේ ඇති වූ දැවැන්ත ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය නැවතත් යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ පැහැදිලි සලකුණු පෙන්නුම් කරයි. 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) සියයට 5 කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, විදේශගත ශ්‍රමිකයින් විසින් එවන ලද ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 8.1 ක වාර්තාගත මට්ටමකට ළඟා වී ඇත. එසේම, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නිල විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.8 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත්තේ අර්බුදයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගය සටහන් කරමිනි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සාර්ව ආර්ථික ප්‍රගතිය හමුවේ වුවද දීර්ඝකාලීන වර්ධනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන විදේශ ඍජු ආයෝජන (FDI) ගැලීම තවමත් පවතින්නේ මන්දගාමී මට්ටමකය. 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවට ලැබී ඇත්තේ ඩොලර් බිලියන 1.06 ක විදේශ ඍජු ආයෝජන ප්‍රමාණයක් පමණක් වන අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 1 කට ආසන්න ප්‍රමාණයකි. නැගී එන ආසියානු රටවල සාමාන්‍යයෙන් දක්නට ලැබෙන සියයට 3 ත් 4 ත් අතර අගයට වඩා මෙය බෙහෙවින් අඩු මට්ටමකි.
2024 අගභාගයේ පැවැත්වූ මැතිවරණවලින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගය (NPP) පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 159 ක් දිනාගනිමින් තුනෙන් දෙකක බලයක් ලබා ගැනීමත් සමඟ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය තහවුරු විය. නව රජය ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ඩොලර් බිලියන 3 ක ණය වැඩසටහන ඉදිරියට ගෙන යාමට කැපවීම පළ කළද, වෙළඳපොළ විවෘතභාවය පිළිබඳව රජයේ නායකයින් පළ කරන මිශ්‍ර අදහස් හේතුවෙන් ආයෝජකයින් අතර තවමත් අවිනිශ්චිතතාවයක් පවතී.
කලින් පැවැති රජය මෙන් රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් (SOE) පෞද්ගලීකරණය කිරීමට පියවර නොගෙන, ඒවා රජය යටතේම ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට නව රජය තීරණය කර ඇත. එසේම ඇතැම් ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය නිලධාරීන් ආර්ථිකය තුළ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම වැඩි කළ යුතු බවට කරන ප්‍රකාශ ද ආයෝජකයින්ගේ සැක සංකා වැඩි කිරීමට හේතු වී තිබේ.
මෙම ප්‍රතිපත්තිමය ගැටලු හේතුවෙන් මෑතකදී ප්‍රධාන විදේශ ආයෝජන ව්‍යාපෘති කිහිපයක්ම අඩාල විය:
- ඉන්දියානු අදානි ග්‍රීන් එනර්ජි (Adani Green Energy) සමාගම මන්නාරම සහ පූනරීන්හි ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 400 ක මෙගාවොට් 484 ක සුළං විදුලි ව්‍යාපෘතියෙන් 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී ඉවත් වූයේ ගිවිසුම්ගත කොන්දේසි නැවත සාකච්ඡා කිරීමට රජය දැරූ උත්සාහය හේතුවෙනි.
- හම්බන්තොට ඉදිකිරීමට යෝජිත ඩොලර් බිලියන 3.7 ක සීනොපෙක් (Sinopec) තෙල් පිරිපහදුව (ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ විශාලතම විදේශ ආයෝජනය) රජය සහ සමාගම අතර පැවැති මතභේද හේතුවෙන් 2026 ජූනි වන විටත් ඇනහිට තිබුණි.
- 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී චයිනා හාබර් ඉංජිනේරු සමාගම (China Harbour) සමඟ පාවෙන LNG පර්යන්තයක් සඳහා පැවැත්වූ සාකච්ඡා ගිවිසුම අත්සන් කිරීමට දින කිහිපයකට පෙර රජය විසින් අත්හිටුවන ලදී.
විදේශීය ව්‍යාපාරිකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) සියලු සේවාවන් එකම වහලක් යටින් ලබාදෙන ආයතනයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බවයි. විවිධ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු අතර බලතල බෙදී පැවතීම නිසා ආයෝජන අනුමැතිය ලබාගැනීම ප්‍රමාද වෙයි. මේ අතර 2026 මැයි මාසයේදී ආයෝජන මණ්ඩලය විසින් Ready to Invest ඩිජිටල් පද්ධතිය හඳුන්වා දුන්නද, ව්‍යුහාත්මක බාධා තවමත් පවතී.
මීට අමතරව, විදේශීය හිමිකාරීත්වය සියයට 50 ට වැඩි සමාගම්වලට ඉඩම් හිමිකම ලබාගැනීමට ඇති නීතිමය බාධා සහ සේවකයින් ඉවත් කිරීම සීමා කරන සේවකයින්ගේ රැකියා අවසන් කිරීමේ පනත (TEWA) වැනි තදබල කම්කරු නීති ද ආයෝජකයින්ට බාධාවක් වී ඇත.
තවත් ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ නිපුණතා සහිත ශ්‍රමිකයින්ගේ හිඟයයි. 2022 අර්බුදයෙන් පසු ඇති වූ දැවැන්ත විදේශගතවීම් හේතුවෙන් තොරතුරු තාක්ෂණය, ඇඟලුම්, ඉංජිනේරු සහ සංචාරක ක්ෂේත්‍රවල දැඩි ශ්‍රමික හිඟයක් නිර්මාණය වී ඇත. ඇඟලුම් ක්ෂේත්‍රයේ පමණක් වසරකට සේවකයින් ඉවත්වීමේ අනුපාතය සියයට 40 තරම් ඉහළ අගයක් ගනී.
කොළඹ ව්‍යාපාරික පාර්ශව සහ ජාත්යන්තර ආයතන අවධාරණය කරන්නේ හුදෙක් මහ බැංකු සංචිත ඉහළ යාම හෝ කෙටිකාලීන වර්ධනය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. කෙටිකාලීන ආර්ථික යථා තත්ත්වයට පත්වීම දීර්ඝකාලීන සමෘද්ධියක් බවට පත්කිරීමට නම්, රෙගුලාසි යාවත්කාලීන කිරීම, අධිකරණ ප්‍රමාදයන් අවම කිරීම සහ වෙළඳ පහසුකම් සැලසීම වැනි යටිතල පහසුකම් ප්‍රතිසංස්කරණ වහාම සිදු කළ යුතු බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.
අද දෙරණ